جاروب لا :

اشاره است به جملۀ «لا مؤثر فی الوجود الا الله» که نفی ما سوی الله و اثبات یکتایی خدا می کند. سنایی گوید :

پس به جاروب لا فر روبیم  /  کوکب از صحن گنبد دوار

دوات :

مادۀ مخصوص که در نوشتن از آن استفاده می کنند. در سخنان شیخ عزیزالدین نسفی ، کنایه از عالم جبروت است. وی در کتاب انسان کامل گوید : عالم جبروت را دوات گویند و عالم کبیر دوات دارد و عالم صغیر هم دوات دارد. دوات عالم صغیر نطفه است از جهت آنکه آنچه در عالم صغیر موجود شد ، آن جمله در نطفه موجودند.

اصحاب کیاست :

کسانی که هوشمند و با فراستند. اولیاء الله را اهل کیاست گویند. در روایات ، از صفات مؤمن ، یکی کیاست است.

تساکُر :

خود را به مستی زدن ، تظاهر به مستی کردن. در شرح شطحیات آمده است که تساکر مثل تواجد است و اقتباس نور زیادت.

زواهر علوم :

طریقت را که اشرف و انور علوم است گویند. زواهر ، وصل است زیرا که وصلت به حق موقوف به علم طریقت است.

شغاف :

شدت محبت را شغاف گویند که بر پنج درجه است : امتثال امر محبوب ، محافظت باطن از غیر محبوب ، محبت با محبان محبوب ، پنهان کردن احوالی که میان محب و محبوب رود.

علم حقایق :

یعنی علم به حق ، از جهت ارتباط آن به خلق ؛ و انشاء علم از او به حسب طاقت بشری. مبادی آن ، امهات حقایق است که لازمۀ وجود حق است.

ماهی :

عارف کامل است که مستغرق در بحر معرفت است. مولوی گوید :

این جهان دریاست تن ماهی و روح  /  یونس محبوب از نور صبوح

گر مسبح باشد ار ماهی رهید  /  ور نه در وی هضم گشت و ناپدید

نفحات ربانی :

کنایه از تجلیات رحمانی است.

یوسف قدسی :

مراد روح شریف انسانی است که گرفتار بند ظلمتکدۀ تن شده است.

الا ای یوسف قدسی برآ از چاه ظلمانی  /  به مصر عالم جان شو که مردِ عالم جانی

نوشته شده در  شنبه سوم مرداد ۱۳۸۸  توسط وحید عمرانی  | 


اسلایدر