گلشن راز

نویسنده: شیخ محمود شبستری

کرمان - انتشارات خدمات فرهنگی  - چاپ 1 - 1382

گلشن راز بیشک یکی از عالی ترین منظومه های عرفانی تاریخ ادبیات ایران است. این منظومه در بحر هزج مسدس مقصور و در 993 بیت است که شیخ شبستر آن را در جواب هفده سؤال منظوم از سوی امیر سید حسین حسینی هروی از صوفیان معروف پیرو فهم و تفهیم پاره ای از رموز و اشارات عرفانی سرود. در این منظومه مفاهیم عالی عرفانی و نکته های باریک صوفیانه با هنرمندی و همراه با آگاهی و درکی ژرف از خاطر عاطر شیخ محمود شبستری تراوش کرده و با توجه به حجم کم بسیار پر مغز و سرشار از مفاهیم بسیار گسترده است. مطابق شیوۀ عطار و مولانا در گلشن راز نیز از حکایات و تمثیلات برای بیان و عرضۀ مؤثر معانی عرفانی و حکمی استفاده شده است. به دلیل کثرت مفاهیم و معانی ژرف عرفانی، شرح های بسیار توسط دیگر عارفان و صوفیان بر این کتاب ارجمند نگاشته شده است که از بین برجسته ترین آنها می توان به شرح روضۀ اطهار از شاه نعمت الله ولی و شرح مفاتیح الاعجاز نوشتۀ شمس الدین محمد لاهیجی اشاره کرد.

ابیاتی از کتاب:

اگر خورشید بر یک حال بودی

شعاع او به یک منوال بودی

ندانستی کسی کاین پرتو اوست

نبودی هیچ فرق از مغز تا پوست

جهان جمله فروغ نور حق دان

حق اندر وی ز پیداییست پنهان

چو نور حق ندارد نقل و تحویل

نیاید اندرو تغییر و تبدیل

تو پنداری جهان خود هست دایم

به ذات خویشتن پیوسته قایم

کسی کو عقل دوراندیش دارد

بسی سرگشتگی در پیش دارد